Jak zapobiegać uszkodzeniom słuchu u niemowląt i dzieci?

Świat wokół nas staje się coraz głośniejszy, a dzieci są nieustannie narażone na głośne dźwięki. Szczególnie wysokie ryzyko uszkodzenia słuchu dotyczy niemowląt i małych dzieci, których uszy wciąż się rozwijają. Rodzice mogą nieświadomie narażać dzieci na głośne dźwięki, które mogą prowadzić do trwałego ubytku słuchu już we wczesnym wieku. Wiemy, że każdy rodzic chce tego uniknąć, dlatego w tym artykule opowiemy o związku między głośnymi dźwiękami a utratą słuchu u niemowląt i dzieci, o wpływie, jaki niedosłuch może na nie wywierać, oraz o poziomach decybeli, które mogą go spowodować. Podpowiemy również, jak zapobiegać uszkodzeniom słuchu u niemowląt i dzieci oraz jak wybrać odpowiednią ochronę słuchu.

Co powoduje uszkodzenia słuchu u niemowląt i dzieci?

Niektórzy eksperci sugerują, że uszkodzenie słuchu może rozpocząć się jeszcze w łonie matki (artykuł w języku niderlandzkim). Audiolog prof. dr Bart Vinck (Uniwersytet w Gandawie) obserwuje znaczną liczbę niemowląt z jednostronnym uszkodzeniem słuchu. Ściana brzucha i płyn owodniowy nie wystarczają, by powstrzymać wszystkie szkodliwe częstotliwości przed dotarciem do uszu dziecka, a Vinck uważa, że niektóre przypadki uszkodzenia słuchu są skutkiem narażenia matek na wysoki poziom hałasu w czasie ciąży. Główną przyczyną uszkodzeń słuchu u niemowląt i małych dzieci są jednak ich zabawki oraz hałasy w codziennym otoczeniu. 

Przyczyny uszkodzeń słuchu w domu

Choć możesz nie zdawać sobie z tego sprawy, w domu często jest bardzo głośno. Telewizory, radia i inne urządzenia elektroniczne, takie jak odkurzacze, roboty kuchenne i suszarki do włosów, mogą generować bardzo dużo hałasu o wysokim poziomie decybeli. Potencjalne zagrożenie stanowią również zabawki dzieci. Dzieci uwielbiają zabawki wydające dźwięki, ale jeśli są one zbyt głośne, może to mieć poważne konsekwencje. Belgijskie badaniazlecone przez kasę chorych wykazały, że hałaśliwe zabawki mogą powodować uszkodzenia słuchu u dzieci. W Unii Europejskiej dopuszczalny prawnie poziom głośności zabawek dla dzieci poniżej 14. roku życia wynosi 90 dB. Jest to jednak bezpieczne tylko wtedy, gdy zabawka znajduje się co najmniej 25 centymetrów od uszu. Małe dzieci często przykładają zabawki bezpośrednio do uszu, dlatego zabawa nimi może szybko doprowadzić do trwałego uszkodzenia słuchu.

Największe zagrożenie dla starszych dzieci i nastolatków stanowią smartfony i słuchawki douszne. Słuchanie muzyki przez słuchawki nagłowne lub douszne z wysoką głośnością, zwłaszcza regularnie, może powodować nieodwracalną utratę słuchu. Globalne badania pokazują, że 24% dzieci w wieku 12 lat i starszych słucha dźwięków na niebezpiecznym poziomie głośności. Im głośniejszy dźwięk, tym większe uszkodzenia słuchu może powodować..  

Przyczyny uszkodzeń słuchu poza domem

W domu masz pewien wpływ na poziom hałasu, na jaki narażone są dzieci, ale poza domem często nie jest to możliwe. Tłumy, trąbiące klaksony, syreny pojazdów uprzywilejowanych, dudniące ciężarówki, głośne alarmy samochodowe i hałaśliwe roboty drogowe to tylko niektóre z zagrożeń, na które dzieci są często narażone. Festiwale muzyczne coraz częściej zapraszają rodziny, ale również wiążą się z ryzykiem uszkodzenia słuchu. Ryzyko jest szczególnie wysokie, gdy dzieci siedzą na ramionach rodziców, by lepiej widzieć. Znajdują się wtedy ponad tłumem i są jeszcze bardziej narażone na głośną muzykę. Oczywiście zabieramy dzieci także na inne wydarzenia, podczas których hałas może być czasem ogłuszający, takie jak Noc Ognisk, pokazy fajerwerków, mecze piłki nożnej, do teatrów i wesołych miasteczek.

Konsekwencje uszkodzenia słuchu we wczesnym dzieciństwie

Narażenie na głośne dźwięki w młodym wieku może mieć natychmiastowe konsekwencje, takie jak:

• Trudności ze słyszeniem cichych lub stłumionych dźwięków;
• Zwykłe rozmowy brzmiące niewyraźnie lub przytłumione;
• Dzwonienie lub brzęczenie w uszach (szumy uszne);
• Trwałe uszkodzenie słuchu.

 Częste narażenie na głośne dźwięki może również powodować objawy, które mogą nie wydawać się związane z uszkodzeniem słuchu, takie jak:

• Problemy ze snem;
• Zmęczenie;
• Trudności z koncentracją;
• Rozdrażnienie;
• Bóle brzucha lub problemy trawienne;
• Podwyższone ciśnienie krwi;

Wpływ głośnych dźwięków na niemowlęta i małe dzieci opisano w wielu rzetelnych badaniach i artykułach.

 Polecamy publikację Zapobieganie nadmiernemu narażeniu niemowląt, dzieci i nastolatków na hałas Amerykańskiej Akademii Pediatrii, która omawia wpływ nadmiernego hałasu na niemowlęta i dzieci.

 Warto również przeczytać Światowy raport na temat słuchu, opublikowany przez Światową Organizację Zdrowia (WHO) w 2021 roku. Raport opisuje, w jaki sposób niedosłuch może utrudniać rozwój mowy, języka i zdolności poznawczych, szczególnie u bardzo małych dzieci, oraz jak te opóźnienia mogą wpływać na ich edukację, perspektywy zawodowe, zdrowie psychiczne i relacje społeczne.

Jakie poziomy hałasu są szkodliwe dla słuchu niemowląt i dzieci?

Długotrwałe narażenie na hałas o natężeniu przekraczającym 85 decybeli może być szkodliwe dla dorosłych. Bezpieczny próg głośności jest jednak znacznie niższy w przypadku niemowląt, których słuch wciąż się rozwija. Jaki poziom decybeli jest więc bezpieczny dla niemowląt? Audiolodzy odradzają narażanie niemowląt na dźwięki głośniejsze niż 85 decybeli, a 60 decybeli – czyli głośność zwykłej rozmowy – zaleca się jako najbezpieczniejszy górny limit. Dlatego tak ważne jest, by zawsze zwracać uwagę na potencjalnie szkodliwe dźwięki i w razie potrzeby chronić uszy dziecka. 

Poniżej przedstawiamy przykładowe codzienne dźwięki, ich poziom głośności oraz czas, po którym mogą spowodować uszkodzenie słuchu:

Wskazówki, jak zapobiegać uszkodzeniom słuchu u niemowląt i dzieci 

#1. Zwracaj uwagę na poziom hałasu w domu

Zapobieganie uszkodzeniom słuchu u dzieci zaczyna się w domu. Ustaw niską głośność telewizora i muzyki. Pamiętaj, że urządzenia domowe, takie jak suszarki do włosów i blendery, mogą być na tyle głośne, że uszkodzą słuch. Najlepiej ograniczyć narażenie dziecka na ich działanie.

#2 Sprawdzaj zabawki wydające dźwięki

Jeśli elektroniczne zabawki dziecka wydają dźwięki, upewnij się, że nie są zbyt głośne. Jeśli podejrzewasz, że tak jest, możesz wyjąć baterie lub zakleić głośnik taśmą, ale pamiętaj, że podczas zabawy młodsze dzieci nadal trzeba uważnie obserwować. 

#3 Korzystaj z ograniczników głośności

Sprawdź poziom głośności na tabletach i smartfonach używanych przez dziecko. Możesz ograniczyć głośność w ustawieniach, aby dźwięk nie przekraczał 85 decybeli. Zdecydowanie zalecamy korzystanie z tej funkcji. 

#4 Zapewnij dziecku słuchawki

Zapewnij dziecku słuchawki zaprojektowane specjalnie dla dzieci i zachęcaj je do używania ich podczas oglądania filmów, grania i słuchania muzyki. Upewnij się, że są wygodne i skutecznie tłumią hałas z otoczenia, dzięki czemu można ustawić niższy poziom głośności. 

#5. Planuj przerwy dla uszu

Gdy dziecko używa słuchawek do słuchania dźwięków z urządzeń, zachęcaj je do robienia przerwy co 30 minut. Jeśli ogląda filmy, odpoczną wtedy nie tylko uszy, lecz także oczy! Ustal jasne zasady i używaj minutnika z alarmem, który będzie o nich przypominał. 

#6. Ucz dzieci zachowywać bezpieczną odległość od głośników

Dobre nawyki kształtują się od najmłodszych lat, dlatego ucz dzieci, by trzymały się z dala od głośników. W pomieszczeniach odległość powinna wynosić co najmniej 2 metry, a na zewnątrz 10 metrów. Nawet jeśli dzieci nie są jeszcze na tyle duże, by chodzić na koncerty i festiwale muzyczne, mogą być narażone na głośną muzykę podczas wydarzeń sportowych, przyjęć, występów, a nawet w szkole. 

#7. Zainwestuj w skuteczną ochronę słuchu

Kup dzieciom dobrej jakości ochronniki słuchu i zabieraj je ze sobą wszędzie tam, gdzie mogą być narażone na głośne dźwięki. W dalszej części artykułu podpowiemy, jak wybrać odpowiednią ochronę słuchu dla dziecka. 

#8. Wyjaśnij dziecku, dlaczego ochrona słuchu jest ważna

Dzieci znacznie chętniej noszą ochronę słuchu, jeśli rozumieją, dlaczego jest ważna. Wyjaśnij, jak głośne dźwięki mogą szkodzić ich uszom i jak nauszniki lub zatyczki do uszu pomagają zapobiegać utracie słuchu. Niech noszenie ochrony słuchu stanie się rutyną, tak jak zapinanie pasów bezpieczeństwa w samochodzie. 

#9. Dawaj dobry przykład

Dzieci uczą się przez obserwację i naśladowanie, dlatego dawaj im dobry przykład: ustawiaj niską głośność telewizora i muzyki oraz korzystaj z ochrony słuchu podczas majsterkowania i innych hałaśliwych czynności. Zachęcaj dziecko, by robiło to samo. 

#10. Dbaj o uszy dziecka

Przewody słuchowe dzieci są wciąż bardzo małe, przez co są one podatne na infekcje ucha (zapalenie ucha środkowego). Pięcioro na sześcioro dzieci przechodzi co najmniej jedną infekcję ucha przed ukończeniem trzeciego roku życia (źródło). Aby zapobiegać infekcjom ucha, regularnie czyść uszy dziecka. Nie używaj patyczków kosmetycznych, ponieważ mogą uszkodzić błonę bębenkową. Zamiast tego delikatnie czyść uszy ciepłą wodą i myjką. 

#11. Uważnie obserwuj słuch dziecka

Rodzice i opiekunowie powinni monitorować słuch dziecka i zwracać uwagę na ewentualne problemy. Dobrym sposobem na sprawdzenie słuchu dziecka jest zabawa w nasłuchiwanie, na przykład „Słyszę coś małego”. W internecie dostępnych jest również kilka prostych testów słuchu.

#12. Zgłaszaj obawy dotyczące słuchu dziecka

Słuch dziecka może zostać zbadany krótko po porodzie, jeszcze przed opuszczeniem szpitala. W przeciwnym razie pracownik ochrony zdrowia sprawdzi go w ciągu pierwszych kilku tygodni. Podczas regularnych badań kontrolnych dziecka (do ukończenia dwóch i pół roku) zostaniesz zapytany o jego słuch, więc nie obawiaj się wspomnieć o wszelkich wątpliwościach, nawet niewielkich. W Wielkiej Brytanii wiele dzieci ma również badany słuch przed rozpoczęciem szkoły, aby sprawdzić, czy nie występują problemy.
Jeśli kiedykolwiek zaniepokoi Cię słuch dziecka, poproś lekarza lub pielęgniarkę środowiskową o jego zbadanie.

#13. Traktuj dolegliwości uszu poważnie

Jeśli dziecko skarży się na dzwonienie lub brzęczenie w uszach, może to być oznaka problemów ze słuchem. Jeśli objawy utrzymują się dłużej niż dzień lub dwa, skonsultuj się z lekarzem rodzinnym, zwłaszcza jeśli dolegliwości nawracają.

Kiedy moje dziecko potrzebuje ochrony słuchu?

Najlepiej unikać narażania niemowlęcia na głośne dźwięki, ale nie zawsze jest to możliwe. Skutecznym rozwiązaniem w różnych sytuacjach, w których dziecko może być narażone na wysoki poziom decybeli, jest odpowiednia ochrona słuchu.

• Na przyjęciach i wydarzeniach

Spotkania towarzyskie i wydarzenia, takie jak wesela, festiwale, parady, przyjęcia, wesołe miasteczka, mecze piłki nożnej i inne wydarzenia sportowe, generują hałas o znacznym natężeniu.  Jak wspomnieliśmy wcześniej, fajerwerki mogą być szczególnie szkodliwe dla słuchu dzieci. Nawet jeśli dziecko znajduje się w bezpiecznej odległości od fajerwerków, najlepiej chronić jego uszy przed głośnymi wybuchami.

• W podróży

Zdecydowanie zalecamy stosowanie ochrony słuchu u niemowląt podczas podróży. Niemowlęta są wrażliwe na hałas, a ponadto mogą być przytłoczone bodźcami wzrokowymi. Zatłoczony samolot lub pociąg może szybko stać się dla nich źródłem stresu. Ochrona słuchu nie tylko zabezpiecza niemowlęta przed głośnymi dźwiękami, lecz także pomaga zapobiegać nadmiernej stymulacji. Dodatkową zaletą jest to, że niemowlęta często łatwiej zasypiają w ochronnikach słuchu, dzięki czemu podróż jest mniej stresująca również dla Ciebie!

• W domu

Czasami warto stosować ochronę słuchu u niemowlęcia także w domu. Na przykład gdy starsze rodzeństwo słucha głośnej muzyki albo gdy wykonujesz hałaśliwe prace w domu lub ogrodzie, takie jak wiercenie, szlifowanie czy koszenie trawnika. Nie zapomnij założyć własnej ochrony słuchu na czas pracy!

Jak wybrać najlepszą ochronę słuchu dla niemowląt i dzieci?

Alpine oferuje pełną gamę wysoce skutecznych ochrona słuchu dla niemowląt i dzieci. Ale skąd wiedzieć, który produkt będzie najlepszy dla Twojego dziecka? Ważne, by upewnić się, że produkt jest odpowiedni do jego wieku oraz konkretnej sytuacji lub aktywności.

Ochrona słuchu dla niemowląt

Alpine Muffy Baby Classic zaprojektowano, aby zapobiegać uszkodzeniom słuchu i przeciążeniu sensorycznemu u niemowląt i małych dzieci do 36. miesiąca życia. Te bezpieczne nauszniki ochronne z certyfikatem CE wykorzystują wiele warstw pianki tłumiącej, aby chronić słuch dziecka przed uszkodzeniem, obniżając poziom hałasu nawet o 23 dB.

Dla większego komfortu i lepszego tłumienia hałasu polecamy nową Alpine Muffy Baby nauszniki ochronne. Te wygodne, wyjątkowo miękkie nauszniki tłumią hałas nawet o 24 dB i są odpowiednie dla dzieci do 48. miesiąca życia. Dodatkową zaletą nauszników Alpine Muffy Baby jest brak metalowych elementów, dzięki czemu można ich bezpiecznie używać również podczas badań rezonansem magnetycznym.

Alpine Muffy Baby Classic i nowe Alpine Muffy Baby są odpowiednie dla dzieci od 12. miesiąca życia.

ochronę słuchu dla dzieci

Wiemy, że chcesz chronić słuch swoich dzieci przez cały okres ich rozwoju, nie tylko w niemowlęctwie. Dlatego Alpine oferuje również nauszniki ochronne dla dzieci w wieku od 5 lat: Alpine Muffy Kids. Dla dzieci w wieku od 3 do 12 lat świetnym rozwiązaniem są Alpine Pluggies Kids. Te specjalnie zaprojektowane zatyczki do uszu dla dzieci chronią słuch przed szkodliwym hałasem, a także zapobiegają przedostawaniu się wody do uszu podczas pływania, kąpieli pod prysznicem i uprawiania sportów wodnych.